Δευτέρα, 23 Ιουλίου 2018

Σκάσε και Κολύμπα, τηλεθεατή!..

*
stavrosx1
***
*


της Λίλας Σταμπούλογλου

Όταν την Πρωτοχρονιά του 2001, έβλεπα τον Πρόδρομο Καθηνιώτη και τον Γιώργο Τσάκα να περιμένουν τον Ανδρέα Μικρούτσικο να ανακοινώσει τον νικητή, στο... θρυλικό «Βig brorher», το πρώτο ριάλιτι που μονοπώλησε το ενδιαφέρον του Έλληνα τηλεθεατή, δεν πίστευα ότι μετά από δύο δεκαετίες θα επιστρέφαμε ξανά στην εποχή των ριάλιτι.

Γιατί να μην επιστρέφαμε να μου πεις, και η τηλεοπτική ιστορία κύκλους κάνει. Να ‘μαστε λοιπόν, περικυκλωμένοι ξανά από ριάλιτι, ριαλιτοπαιχνίδια κατά κύριο λόγο, απ’ τα οποία βέβαια, αν το θες, μπορείς να γλιτώσεις. Απλώς αλλάζεις κανάλι. Το θέμα είναι βέβαια, ότι και στο άλλο κανάλι που θα πας, πολύ πιθανόν να πέσεις πάνω σε παίκτες ριάλιτι. Γιατί είναι πια παντού. Όπου και να γυρίσεις το τηλεκοντρόλ σου, όποια τηλεοπτική πέτρα και να σηκώσεις, κι ένας από κάτω.

Κι άντε πες, να είναι κάπου καλεσμένοι, πάει στο διάολο. Θα τα πουν, θα τελειώσουν, θα περάσουμε στον επόμενο. Το θέμα είναι όμως ότι δεν τους βλέπεις πια μόνο ως καλεσμένους σε εκπομπές, κάτι που εν μέρει είναι λογικό και επόμενο να γίνεται, το θέμα είναι ότι τους βλέπεις και ως οικοδεσπότες εκπομπών, ως παρουσιαστές, πανελίστες, σχολιαστές. Είναι μια μόδα που τείνει να παγιωθεί. Βγαίνεις από ριάλιτι; Μπαίνεις σε εκπομπή.

Δεν συμβαίνει βεβαίως με όλους τους παίκτες, δεν καταλαμβάνουν όλοι τηλεοπτικό πόστο, αλλά συμβαίνει πια σε τόσους, ώστε να λένε κι οι τηλεθεατές: ήμαρτον! Φτάνει! Λυπηθείτε μας! Γιατί είναι άλλο να βλέπεις τους παίκτες στο ριάλιτι, και άλλο να τους βλέπεις σε άλλη εκπομπή, σε άλλο ρόλο, στον οποίο μάλιστα οι περισσότεροι δεν μπορούν ν’ ανταπεξέλθουν. Υπάρχουν φυσικά και οι εξαιρέσεις, αλλά ας μη γελιόμαστε, ο κανόνας είναι: μπάτε στην τηλεόραση παίκτες του ριάλιτι, αλέστε. Είσαι ο γυμνασμένος ή η ομορφούλα του παιχνιδιού; Σας περιμένει θέση σε πάνελ. Είστε ζευγάρι ριάλιτι; Εδώ έχουμε τζακ ποτ! Μέχρι και εκπομπή θα σας δώσουν. Βγήκαν νικητές η Στέλλα Μιζεράκη και ο Πάνος Ζάρλας απ’ το «Power of Love», να τους σε καλοκαιρινή εκπομπούλα. Κι ας μην μπορούν να σταθούν σαν παρουσιαστές, κι ας μιλούν σαν να έμαθαν ποίημα και το λένε παπαγαλία. Αυτοί οι δύο ειδικά, είναι το αποκορύφωμα της τηλεοπτικής αταλαντοσύνης. Το ότι είναι τόσο άχαροι σαν παρουσιαστές, θα έλεγα ότι είναι ο μόνος λόγος να παρακολουθήσεις το Σκάσε και Κολύμπα, την εκπομπή που παρουσιάζουν.

Το παρακολουθείς και τους σχολιάζεις στα σόσιαλ μίντια, έτσι αποκτά κάποιο ενδιαφέρον όλο αυτό το κακό συναπάντημα, που κανονικά δεν έχει λόγο να καταλαμβάνει τηλεοπτικό χρόνο. Γινόταν και παλιά; Έβγαιναν απ’ τα ριάλιτι και τους έδιναν εκπομπές; Συνέβαινε. Ένα ιστορικό γκουγκλάρισμα σε ενημερώνει, αν δεν τα θυμάσαι, ότι και ο Πρόδρομος ήταν σε πάνελ (στο «Η Ελλάδα παίζει», με τη Μαριέττα Χρουσαλά), και η Μαίρη Σκόρδου είχε εκπομπή (το «B&B»), και ο Νότις Χριστοδούλου, νικητής του Fame Story 1, βρέθηκε σε διάφορες τηλεοπτικές θέσεις και η Καλομοίρα κ.α.

Αλλά το φαινόμενο δεν είχε τέτοια έκταση αφενός, αφετέρου η τηλεόραση είχε περισσότερες επιλογές, είχε μια θέση για όλους. Ενώ τώρα, τι υπάρχει για να δεις στην τηλεόραση; Οι επιλογές έχουν περιοριστεί σε δυο βασικούς άξονες: ριάλιτι ή εκπομπές με πάνελ σχολιασμού. Και στα δύο, ο παίκτης ριάλιτι είναι πια ο βασικός πρωταγωνιστής. Αν δεν θες να πατήσεις off στο τηλεκοντρόλ, θα τον βρεις μπροστά σου θες δεν θες. Δηλαδή: Σκάσε και Κολύμπα, τηλεθεατή...

ΥΓ.: Κουράγιο. Μόδα είναι θα περάσει...

---
---
*

Κυριακή, 22 Ιουλίου 2018

Αγνοί πατριώτες; Όχι και τόσο...

*
stavrosx1
***
*
Έχουμε τους πατριώτες με το αζημίωτο

Ο πατριωτισμός -εν προκειμένω με τη μορφή του "μακεδονισμού"- δεν είναι πάντα αυτό που φαίνεται. Πέρα από τις όποιες ενστάσεις για πτυχές της συμφωνίας των Πρεσπών, έχουμε να κάνουμε με υπονόμευση μιας βασικής επιλογής της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία (υπονόμευση) ταυτίζεται με τις, ανοιχτά διατυπωμένες, επιδιώξεις άλλης χώρας.

του Γιώργου Καρελιά


Δύο, τουλάχιστον περίεργα, φαινόμενα παρατηρούνται το τελευταίο διάστημα. Αφορούν το ίδιο θέμα (Μακεδονικό) και είναι, όπως αποδεικνύεται εκ των υστέρων, αλληλένδετα.

Το πρώτο: Μια αριστερή κυβέρνηση φτάνει στο σημείο να απελάσει Ρώσους διπλωμάτες. Το γεγονός θεωρείται εξαιρετικά ακραίο για τρεις λόγους. Η Ελλάδα το έχει αποφύγει συστηματικά στο παρελθόν. Η σημερινή κυβέρνηση στην αρχή της θητείας της στήριξε πολλά στη ρωσική υποστήριξη έναντι των ευρωπαίων δανειστών, άσχετα αν βρήκε (ρωσικό) τοίχο. Ηταν προγραμματισμένη η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ στην Αθήνα. Η απέλαση των Ρώσων διπλωματών (ορισμένοι δρούσαν ως κανονικοί πράκτορες, είναι κοινό μυστικό) φανερώνει ότι ξεπεράστηκαν τα συνήθη όρια, καθώς στην Αθήνα έχουν πειστεί ότι η Ρωσία υπονομεύει ανοιχτά μια βασική επιλογή της Ελλάδας, όπως είναι η επίλυση του προβλήματος με τα Σκόπια.

Το δεύτερο: Κινήσεις, κομματίδια, παράγοντες της ευρείας Δεξιάς, η οποία μεγάλωσε και αναπτύχθηκε με όχημα τον «κομμουνιστικό κίνδυνο», εμφανίζονται σήμερα να ταυτίζονται με τις ρωσικές θέσεις στο Μακεδονικό! Παράλληλα, σύμφωνα με όσα αποκαλύπτονται, η ρωσική διείσδυση στα ελληνικά πολιτικά πράγματα αφορά και άλλα πεδία της ελληνικής ζωής(θρησκεία, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Μέσα Ενημέρωσης, επιχειρήσεις), χωρίς να είναι ευδιάκριτο πόσα και ποια από όλα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για να τορπιλιστεί η συμφωνία των Πρεσπών. Πάντως, οι κυβερνητικές διαρροές κάνουν λόγο ακόμα και για απόπειρα εξαγοράς βουλευτών(των ΑΝΕΛ) και αυτό ήταν το γεγονός που «ξεχείλισε το ποτήρι». Δεν είναι εύκολο να διακρίνει κανείς μέσα σε όλα αυτά πού βρίσκεται η πραγματικότητα και πού η υπερβολή. Η ρωσική πλευρά διατυπώνει την κατηγορία ότι οι ενέργειες της ελληνικής κυβέρνησης υπαγορεύθηκαν (και) από πιέσεις των Αμερικανών. Είναι βέβαιο. Πάντως, είναι εξίσου αληθές ότι η Ρωσία έχει ταχθεί ανοιχτά εναντίον της ένταξης της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ. Και ανάλογες κατηγορίες για υπονόμευση της συμφωνίας με την Ελλάδα έχουν διατυπωθεί και στα Σκόπια, όπου η αντίθεση στη συμφωνία φτάνει μέχρι το προεδρικό μέγαρο (Ιβάνοφ).

Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και οι μισές από τις αποκαλύψεις του Σαββατοκύριακου να είναι αληθινές, εγείρονται πολλά ερωτηματικά για το πόσο οι αντιδράσεις τη συμφωνία εκκινούσαν από αγνό πατριωτισμό. Διότι, εν προκειμένω, είναι άλλο οι απλοί πολίτες, οι οποίοι από άγνοια, αφέλεια ή φανατισμό κραύγαζαν στις συγκεντρώσεις «προδότες» και άλλο όσοι οργανώνουν, ενισχύουν και συντηρούν αυτό το κλίμα: Μητροπολίτες, Δήμαρχοι, στελέχη επιχειρήσεων, μέσα ενημέρωσης κ.α.

Οι πατριώτες -εν προκειμένω με τη μορφή του «μακεδονομάχου»- δεν είναι πάντα αυτό που φαίνονται. Πέρα από τις όποιες -εύλογες- ενστάσεις για πτυχές της συμφωνίας, έχουμε να κάνουμε με υπονόμευση μιας επιλογής της ελληνικής εξωτερικής, η οποία (υπονόμευση) ταυτίζεται με τις, ανοιχτά διατυπωμένες, επιδιώξεις άλλης χώρας. Και αυτό είναι κάτι που ξεπερνά κάθε αντιπολιτευτική αντίδραση. Διότι όσα κόμματα της αντιπολίτευσης αντιδρούν στη συμφωνία, δεν διαφωνούν με την επιλογή της λύσης του προβλήματος, διαφωνούν με ορισμένες πλευρές της. 
Αντίθετα, η συνολική απόρριψη κάθε λύσης και η εκτόξευση κατηγοριών περί «προδοσίας» μπορεί να εκκινούν από άλλα κίνητρα, όχι και τόσο αγνά. Μέχρι τώρα ξέραμε ότι, σύμφωνα με τη γνωστή ρήση, «ο πατριωτισμός είναι το καταφύγιο των απατεώνων». Στις σημερινές περιστάσεις πάμε ένα κλικ παραπέρα. Έχουμε τους πατριώτες με το αζημίωτο
---
---
*

Σάββατο, 21 Ιουλίου 2018

Γι' αυτό πεθαίνουν οι εφημερίδες

*
stavrosx1
***
*
Ο Άρης Σκιαδόπουλος
αναλύει τρεις βασικούς λόγους
για τους οποίους ο Τύπος
περνάει κρίση και πνέει τα λοίσθια


Οι εφημερίδες πνέουν τα λοίσθια, οι αναγνώστες γυρίζουν την πλάτη. Υπάρχουν λόγοι.

1ος λόγος. Έχουν εξαφανιστεί από την πιάτσα οι διευθυντές που είχαν
ΟΡΑΜΑ και ενέπνεαν τους συντάκτες. Αποτέλεσμα: ρόλο διευθυντή να παίζει ο εντολοδόχος του αφεντικού.

2ος λόγος. Η εφημερίδα έχει καταστεί ένα επιχειρηματικό εργαλείο που υπηρετεί στενά επιχειρηματικά και πολιτικά συμφέροντα με αποτέλεσμα να έχει καταστεί άνευρη ανούσια και άνευ ενδιαφέροντος.

3ος λόγος. Έχει καταργήσει δράσεις και στήλες που της έδιναν λόγο ΥΠΑΡΞΗΣ. Για παράδειγμα:

α. Έχει καταργηθεί η μορφή της καμπάνιας που ήταν η επιθετική έρευνα που κυρίως στόχευε σε δημόσιο πρόσωπο ή σε συγκεκριμένη δημόσια δράση. Στην καμπάνια συμμετείχαν όλα τα τμήματα της εφημερίδας, το ελεύθερο, το πολιτικό, οι σκιτσογράφοι, οι σχολιαστές κ.ο.κ

β. Ανύπαρκτη είναι η έρευνα. Ήταν μια κοπιώδης και ερευνητική δημοσιογραφική παρέμβαση που παρήγαγε στο τέλος πολιτικό και κοινωνικό αποτέλεσμα. Αυτό αποτελούσε αιχμή της εφημερίδας και ήταν φορές που κατέληγε σε παραίτηση αξιωματούχου. Έπαιρναν σ’ αυτή μέρος συνδικαλιστές πολίτες, αξιωματούχοι και πολιτικοί και είχε μεγάλη διάρκεια. Παραδείγματος χάρη έρευνα στον κόσμο των ναρκωτικών είτε στον κόσμο της νύχτας, η ακόμα των κόσμο της προσφυγιάς κ.ο.κ.

γ. Καταργήθηκε το καθημερινό χρονογράφημα και το ευθυμογράφημα. Απαιτούσε καλούς γραφιάδες που ήταν και ακριβοπληρωμένοι. Ένας χρονογράφος ήταν σήμα κατατεθέν της εφημερίδας.

Με τον τρόπο αυτόν η εφημερίδα αποκτούσε ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ και δεν είχε να φοβηθεί τίποτα από τον ανταγωνισμό της τηλεόρασης του ραδιοφώνου η του Διαδικτύου. Αντίθετα, διέθετε ισχυρά όπλα στην φαρέτρα της εναντίον όλων αυτών. Είχε ΚΥΡΟΣ!

ΥΓ: Παραδείγματα: Φανταστείτε σήμερα μια έρευνα με στόχο την τηλεόραση και τους ιδιοκτήτες καναλιών.

** Το κείμενο είναι από τη σελίδα του Άρη Σκιαδόπουλου στο facebook 
---
---
*

Σάββατο, 14 Ιουλίου 2018

Αφρική, η "πατρογονική" εστία

*
stavrosx1
***
*
Η νέα ιστορία
για την προέλευση της ανθρωπότητας


Η κρατούσα θεωρία έλεγε ότι ο άνθρωπος αποφάσισε να μετακινηθεί από την «πατρογονική» του εστία, την Αφρική σε άλλες περιοχές του πλανήτη πριν από περίπου 60 χιλιάδες έτη και αυτή η μετακίνηση έγινε μαζικά. 'Ομως τα τελευταία χρόνια ευρήματα διαφόρων μελετών ανέτρεψαν αυτή την εικόνα και έδειξαν ότι ο άνθρωπος άρχισε να μετακινείται από την αφρικανική ήπειρο προς την Ευρώπη και την Ασία πολύ νωρίτερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις και ότι η διαδικασία αυτή εξελίχθηκε σταδιακά.

Νέα γενετική μελέτη από Σουηδούς και Νοτιοαφρικανούς επιστήμονες τοποθετεί τις απαρχές του Homo sapiens πριν από 260.000 έως 350.000 χρόνια.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον γενετιστή Ματίας Γιάκομπσον του Πανεπιστημίου της Ουψάλα και την καθηγήτρια προϊστορικής αρχαιολογίας Μαρλίζ Λόμπαρντ του Πανεπιστημίου του Γιοχάνεσμπουργκ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science», ανέλυσαν το γονιδίωμα επτά Αφρικανών κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που ζούσαν πριν από 3000 έως 2.300 χρόνια.

Η ανάλυση του DNA τους οδήγησε στην εκτίμηση ότι ο εξελικτικός διαχωρισμός ανάμεσα στον Homo sapiens και στις άλλες ομάδες προγόνων του ανθρώπου έλαβε χώρα προ 260.000 έως 350.000 ετών. Η νέα εκτίμηση συμβαδίζει με την πρόσφατη ανακάλυψη απολιθωμάτων Homo sapiens στο Μαρόκο το περασμένο καλοκαίρι, τα οποία χρονολογήθηκαν ότι ήταν ηλικίας 300.000 έως 350.000 ετών.

Είχε προηγηθεί πριν από 600.000 έως 700.000 χρόνια ο εξελικτικός διαχωρισμός από τους Νεάντερταλ, οι οποίοι ακολούθησαν το δικό τους δρόμο, αλλά αργότερα εξαφανίσθηκαν.




Οι επιστήμονες γενικά μέχρι τώρα συμφωνούσαν ότι η ανθρωπότητα «γεννήθηκε» στην Αφρική, αλλά διαφωνούσαν στο πού ακριβώς και πότε συνέβη αυτό. Με το πέρασμα του χρόνου και με τη συσσώρευση νέων στοιχείων, διαφαίνεται ότι το λίκνο των ανατομικά συγχρόνων ανθρώπων δεν ήταν αποκλειστικά η Ανατολική Αφρική όπως είχε αρχικά υποτεθεί, αλλά τείνει να επικρατήσει πλέον η θεωρία της παναφρικανικής καταγωγής, που υποστηρίζει την εμφάνιση του Homo sapiens επίσης στη Νότια και στη Βόρεια Αφρική, καθώς και σε άλλα σημεία της «μαύρης ηπείρου». Από την άλλη, η καταγωγή μας ωθείται συνεχώς πιο πίσω στο παρελθόν.


Όπως αναφέρεται και σε άρθρο του Atlantic, ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν τώρα ότι η αφήγηση αυτή είναι λάθος στην απλότητα, τη γραμμικότητα και τη γεωγραφία της. Σύμφωνα με αυτούς, ναι, εξελιχθήκαμε από τους πατροπαράδοτες ανθρωποειδείς στην Αφρική, αλλά το κάναμε με πολύπλοκο τρόπο και αφορούσε ολόκληρη την ήπειρο. Τα απολιθώματα από ολόκληρη την Αφρική φαίνεται να αντιπροσωπεύουν διαφορετικά υποείδη του Homo sapiens, ή διαφορετικά είδη εντελώς.

«Αν κοιτάξετε τα κρανία, θα δείτε διαφορετικά χαρακτηριστικά των σύγχρονων ανθρώπων που προκύπτουν σε διαφορετικές τοποθεσίες σε διαφορετικές χρονικές στιγμές», λέει η Eleanor Scerri, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Και ο λόγος για αυτό, λέει, είναι ότι «είμαστε είδος με πολλές αφρικανικές καταβολές».

Αρκετοί επιστήμονες λοιπόν ισχυρίζονται ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι προέρχονται από πολλούς διαφορετικούς πληθυσμούς που ζούσαν στην Αφρική. Διαχωριζόταν ο ένας από τον άλλο από γεωγραφικούς φραγμούς, εξελίχθηκαν ως επί το πλείστον μεμονωμένα και κάθε ομάδα ανέπτυξε μερικά από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά μας, αλλά όχι άλλα.

Αλλά ο διαχωρισμός τους δεν ήταν σταθερός: Καθώς ένα μεταβαλλόμενο κλίμα αναμόρφωσε το αφρικανικό τοπίο (πρασίνισμα των ερήμων και ξήρανση των δασών), αυτοί οι πρώτοι άνθρωποι συρρέουν επανειλημμένα και απομακρύνονται. Κάθε φορά που συναντήθηκαν, ζευγαρώθηκαν και αναμίχθηκαν, ανταλλάσσοντας γονίδια και ιδέες σε ένα χωνευτήρι σε μια ολόκληρη ήπειρο, που τελικά συνέβαλε στο πλήρες «μπίνγκο» των χαρακτηριστικών που μπορούμε να αναγνωρίσουμε σήμερα.


Αυτή η θεωρία, γνωστή ως «αφρικανική πολυπεριφερειακή», είναι μια διαφορετική άποψη για το πώς ήρθαμε και ποιοι είμαστε. Λέει ότι κανένα συγκεκριμένο μέρος ή συγκεκριμένος πληθυσμός δεν μας έφτιαξε. Αλλά ότι το λίκνο της ανθρωπότητας ήταν το σύνολο της Αφρικής. Τα πολυάριθμα ευρήματα που προέκυψαν από διαφορετικές τοποθεσίες στην Αφρική υποδηλώνουν ένα συνονθύλευμα από εξαιρετικά δομημένους πληθυσμούς που ζουν σε ολόκληρη την ήπειρο, λένε οι επιστήμονες.

Αυτή μοιάζει να είναι μια περίπλοκη αντίληψη για να την κατανοήσουμε, δεδομένου ότι είμαστε συνηθισμένοι να σκεφτόμαστε την καταγωγή του ανθρώπου και όχι μόνο, ως ένα «οικογενειακό» δέντρο που ενώνει τα μέλη μιας φυλής ή ενός εξελικτικού δέντρου που καταγράφει τις σχέσεις μεταξύ των ειδών. Τα δέντρα αυτά έχουν μοναδικούς κορμούς που ξετυλίγονται σε καλά διαχωρισμένα κλαδιά. Έτσι αναρωτιόμαστε…ακόμα κι αν οι άνθρωποι ήταν διαδεδομένοι σε ολόκληρη την Αφρική πριν 300.000 χρόνια, σίγουρα πρέπει να ξεκινήσαμε από κάπου.

Δεν είναι έτσι, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της Αφρικανοπολυπεριφερειακής άποψης. Υποστηρίζουν ότι ο Homo sapiens προέκυψε μεν από ένα πατρικό ανθρωποειδές που ήταν όμως διαδεδομένο σε όλη την Αφρική και είχε ήδη διαχωριστεί σε πολλούς απομονωμένους πληθυσμούς. Εμείς εξελιχθήκαμε μέσα από αυτές τις ομάδες, οι οποίες περιστασιακά ζευγαρώνονταν μεταξύ τους και ίσως με άλλα σύγχρονα ανθρωποειδή όπως ο Homo naledi. Έτσι η καλύτερη μεταφορά για αυτήν την αντίληψη δεν είναι ένα δέντρο. Είναι ένα πλεγμένο ποτάμι - μια ομάδα ρευμάτων που είναι όλα μέρος του ίδιου συστήματος, αλλά που υφαίνονται μέσα και έξω από το άλλο.

Αυτά τα ρεύματα τελικά συγχωνεύονται στο ίδιο μεγάλο κανάλι, αλλά χρειάζονται χρόνο-εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας μας, οποιαδήποτε ομάδα του Homo sapiens είχε μόνο μερικές από τις πλήρεις αφηρημένες λειτουργίες που χρησιμοποιούμε για να ορίσουμε τον εαυτό μας.

Η συμπεριφορά μας πιθανότατα εξελίχθηκε κι αυτή με τον ίδιο τρόπο. Για μερικά εκατομμύρια χρόνια, οι ανθρωποειδείς έφτιαχναν το ίδιο στιλ μεγάλων πέτρινων χειροποίητων εργαλείων. Αλλά αυτή η τεχνολογική στασιμότητα έληξε περίπου 300.000 χρόνια πριν - την ίδια χρονική στιγμή με τα πρώτα απολιθώματα Homo sapiens. Από εκείνη τη χρονική περίοδο, οι αρχαιολόγοι ανακτούν νέα είδη εξειδικευμένων και εξελιγμένων πέτρινων εργαλείων.

Αυτά τα εργαλεία δείχνουν ότι το σύγχρονο ανθρώπινο μυαλό αναπτύχθηκε την ίδια περίπου στιγμή με το σύγχρονο ανθρώπινο σώμα. Και υπαινίσσονται ότι αυτή η μετάβαση συνέβη σε ηπειρωτική κλίμακα, καθώς τέτοια εργαλεία βρέθηκαν στο Μαρόκο, στην Κένυα και στη Νότια Αφρική, με περιφερειακές διαφορές σε κάθε τοποθεσία. Η θεωρία αυτή είναι βέβαια ακόμη στην αρχή και αντιμετωπίζει διάφορα ερωτήματα. Για να μάθουμε περισσότερα για το τι συνέβη, πρέπει να αποκτήσουμε περισσότερα δεδομένα που θα φωτίσουν τα πολλά κενά στην Αφρική.

---
---
*

Κυριακή, 8 Ιουλίου 2018

Εισβολή Σκοπιανών στην Χαλκιδική!

*
stavrosx1
***
*

Όταν οι γείτονες φέρνουν

ένα σωρό λεφτά στην Μακεδονία μας



του Χρήστου Ξανθάκη

Μην περιμένετε τώρα από εμένα να κάνω αναμετάδοση όσων συνέβησαν προχτές στη Βουλή, να το παραθέσω ατάκα προς ατάκα, να το αναλύσω ομιλία προς ομιλία και να ανακηρύξω νικητές και ηττημένους. Αυτά είναι γηπεδικές ιστορίες δεν είναι δημοσιογραφία και άμα θέλω γήπεδο θα πάω να υποστηρίξω την Πανάθα (οέ, οέ, οέ), δεν θα κάτσω να δω καυγά στα έδρανα και στο βήμα. Άσε που έχει πιο σπαρταριστά και σαφώς πιο διασκεδαστικά θέματα να ασχοληθεί κανείς αυτές τις μέρες που επιτέλους μας επισκέπτεται το καλοκαίρι!

Μην αγχώνεσθε, δεν θ’ αρχίσω κι εγώ με το Nammos. Ούτε καν με την καμπάνια του Υπουργείου Τουρισμού όπου θα συμμετέχει ο Αντετοκούνμπο δεν θα ασχοληθώ, παρότι τον αγαπώ τον Γιάνναρο. Για τη Χαλκιδική θέλω να γράψω (σαν τη Χαλκιδική δεν έχει!), που διαθέτει ένα μαγικό τρόπο κι ένα ακόμη πιο μαγικό ραβδάκι για να μεταμορφώνει και τους πιο αφιονισμένους Μακεδονομάχους σε κότες λυράτες.

Κι εξηγούμαι, για να αποφύγουμε τις παρεξηγήσεις. Χτες έσκασε μύτη η είδηση σε διάφορες ιστοσελίδες ανά το δίκτυο που έφερε τον αριθμό των Σκοπιανών επισκεπτών στη Χαλκιδική να αγγίζει ετησίως το μύριο. Ένα εκατομμύριο κεφάλια μας κάνει αυτό κι αν υπολογίσουμε ότι δύο μύρια είναι όλοι μαζί οι γείτονες, ένας στους δύο σκάει μύτη, στο πρώτο, στο δεύτερο και υποθέτω (γιατί όχι, υπάρχει και θρησκευτικός τουρισμός) στο τρίτο πόδι. Με τη συντριπτική πλειοψηφία εξ αυτών να είναι Σλαύοι, μιας και η Αλβανική μειοψηφία λογικά θα προτιμάει να κατευθυνθεί ανατολικώς.

Και πεντακόσια ευρώ ν’ αφήνει έκαστος των Σκοπιανών επισκεπτών και τετρακόσια ευρώ και τρακόσια ευρώ, δε γαμιέται, κάτι παραπάνω από μεγάλο είναι το τελικό ποσό. Μιλάμε για εκατοντάδες εκατομμύρια ετησίως, που σε περίοδο κρίσης προσφέρουν κάτι παραπάνω από μια σημαντική ανάσα. Και μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στον κουβά και στο καινούριο αυτοκίνητο, στις σπουδές του παιδιού, στα έξοδα περίθαλψης. Ανάμεσα στη μαυρίλα και στο φως, ανάμεσα στο ζόφο και στην ελπίδα…

Οπότε μοιάζει λογικό να κάνουν την πάπια οι Χαλκιδικιώτες. Μοιάζει απολύτως λογικό να ανοίγουν την αγκάλη τους στους Σκοπιανούς τουρίστες. Και να τους υποδέχονται όχι με πανό για την ελληνικότητα της Μακεδονίας και τη γυφτιά τη δική τους (καλησπέρα στρατηγέ Φράγκο!), αλλά με πλατιά χαμόγελα. Πράγμα που επιβάλλει το νταλαβεράκι ανάμεσα σε όσους προσφέρουν σέρβις και στους πελάτες τους. Διότι, όπως λένε και οι σοφοί Αμερικάνοι, τα λεφτά μιλάνε και οι παπαριές περπατάνε. Προς το άγνωστο, για να μην πω προς το γκρεμό!

Υ.Γ.1: Διαβάζω ότι οι Χαλκιδικιώτες «διαμαρτύρονται βουβά» στους γείτονες; Τους κοιτάνε στραβά άραγε; Φτύνουν στους καφέδες τους; Ή μήπως τα λεφτά των Σκοπιανών, τα πιάνουν με γάντια;

Υ.Γ.2: Όπως βόλταρα προχτές στην πλατεία Εξαρχείων, βλέπω Μοσκοβισί να βγαίνει από το Βοξ. «Πιέρ», του φωνάζω, «κι εσύ με τους Ρουβίκωνες;». Με κοιτάει σκεπτικός, συνοφρυώνεται και μου λέει: «Είναι καλά παιδιά, ρε φίλε. Όχι τόσο καλά όσο ο Αλέξης, αλλά η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας τους έχει ανάγκη. Προσωπικά, ούτε είχα, ούτε έχω κανένα πρόβλημα μαζί τους. Κι αν κάνουν και καμιά ζημιά, πληρωμένη από την πάρτη μου…»

---
---
*

Τετάρτη, 13 Ιουνίου 2018

Για την ακατανόμαστη (μακεδονική) γλώσσα...

*
stavrosx1
***
*
Ομιλείτε την μακεδονικήν;


του Πάσχου Μανδραβέλη

Δεν ήταν μόνον ο Ευάγγελος Αβέρωφ που μιλούσε για τη μακεδονική γλώσσα, η οποία υπήρχε στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Οπως υπενθύμισε ο κ. Σωτήρης Βαλντέν («Αυγή» 10.6.2018), ο υπεράνω υποψίας για τα εθνικά ζητήματα Ηπειρώτης πολιτικός έλεγε στη Βουλή στις 17.9.1959: «Κύριοι, εις το ζήτημα της γλώσσης πολλά δύνανται να λεχθούν. Πρώτον, εις την ελληνικήν Μακεδονίαν δεν ομιλείται η μακεδονική γλώσσα, η οποία ομιλείται εις τα Σκόπια και έχει και γραμματικήν και συντακτικόν, ομιλείται ένα τοπικόν ιδίωμα, το οποίον δεν έχει καμμίαν σχέσιν με την μακεδονικήν γλώσσαν».

Είναι και ο Παύλος Μελάς που αναγνώρισε την ακατονόμαστη γλώσσα, ο οποίος σε επιστολή του (16.3.1904) αναφέρει ότι ο μακεδονομάχος Καπετάν Κώτας «ωμίλησε μακεδονικά» και μετέφραζε στα ελληνικά ο Πύρζας. (Ναταλία Π. Μελά, «Παύλος Μελάς», Δωδώνη 1998). Τότε η εθνική μας θέση ήταν η απόσχιση των Σλαβομακεδόνων από τη βουλγαρική επιρροή, υπό τον φόβο της «Μεγάλης Βουλγαρίας».

Τώρα κυβέρνηση και αντιπολίτευση ερίζουν για τη γλώσσα των ακατονόμαστων γειτόνων μας. Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ κ. Νίκος Φίλης δήλωσε ότι «υπάρχει σλαβομακεδονική γλώσσα, δεν υπάρχει; Τι ανακαλύπτουμε τώρα προβλήματα; Σλαβική-μακεδονική γλώσσα υπάρχει. Το ελληνικό κράτος το λέει και ο ΟΗΕ και ο ίδιος ο Ευάγγελος Αβέρωφ το 1959, που ήταν υπουργός Εξωτερικών. Στο θέματα του ονόματος της γλώσσας ή υπάρχει ή δεν υπάρχει» (5.2.2108).

«Δεν υπάρχει σλαβομακεδονική γλώσσα, η γλώσσα τους είναι μια βουλγάρικη διάλεκτος. Ουδέποτε ο Στρατής Μυριβήλης ή όποιο άλλο κείμενο της εποχής μέχρι το 1945 μιλούσε για Μακεδόνες. Μέχρι το 1945 που ο Τίτο ονοματίζει αυτόν τον χώρο Μακεδονία και εφευρίσκει μακεδονικό έθνος και γλώσσα, δεν υπήρχε καμία αναφορά», απάντησε ανακριβώς ο κ. Αδωνις Γεωργιάδης.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, οι Σέρβοι προπαγάνδιζαν για πολιτικούς λόγους ότι η γλώσσα των Σλαβομακεδόνων ήταν σερβική διάλεκτος και οι Βούλγαροι, βουλγαρική. Εμείς πάλι –που δεν θέλαμε και ούτε μας συνέφερε η Μεγάλη Σερβία,ή η Μεγάλη Βουλγαρία– μιλούσαμε για «μακεδονική γλώσσα». Μέχρι που μπουρδουκλώσαμε τα ονόματα με την ψυχή μας και δεν βγάζουμε άκρη.

Και ποια είναι ακριβώς η διαφορά της «μακεδονικής γλώσσας» από το «σερβοβουλγαρικό ιδίωμα», όπως λένε σήμερα κάποιοι; Απολύτως καμία, αν εξαιρέσουμε τα κονδύλια που ενθυλακώνουν διάφοροι για να κάνουν περίτεχνες και εθνικά ορθές (αναλόγως της συγκυρίας) θεωρίες. Οπως ορθώς γράφει ο καθηγητής γλωσσολογίας κ. Κώστας Ντίνας, «η επιστήμη της Γλωσσολογίας δεν έδωσε ακόμα τη σαφή και οριστική της απάντηση στο ερώτημα: τι είναι γλώσσα και τι διάλεκτος μιας γλώσσας;». Ή όπως είπε πιο κυνικά ο Αμερικανός γλωσσολόγος Max Weinreich«Γλώσσα είναι μια διάλεκτος με στρατό και ναυτικό».
---
---
*

Τρίτη, 29 Μαΐου 2018

Το ΚΚΕ και το λεγόμενο "Μακεδονικό ζήτημα"

*
stavrosx1
***
*
Για το λεγόμενο «Μακεδονικό ζήτημα»

Η Ελλάδα μετά τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913)
Με αφορμή τις εξελίξεις σε σχέση με τη διαπραγμάτευση για το όνομα της ΠΓΔΜ και τα όσα διάφορα γράφονται για τις θέσεις του ΚΚΕ, δημοσιεύουμε αποσπάσματα από σχετικό κείμενο του ΠΓ που είχε συζητηθεί εσωκομματικά στην Οργάνωση Περιοχής της Δυτικής Μακεδονίας, το 1995

Ορισμένες ιστορικές πλευρές του ζητήματος


Στην ελληνική, αλλά και στην παγκόσμια ιστοριογραφία, το «Μακεδονικό ζήτημα» αναφέρεται ως μέρος του γνωστού «Ανατολικού ζητήματος». Ομως, μεταξύ του «Ανατολικού» και του «Μακεδονικού ζητήματος» υπήρξε μια ουσιαστική διαφορά:

Το πρώτο ήταν, κυρίως, αγώνας των ευρωπαϊκών δυνάμεων για το διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και το μοίρασμα των οθωμανικών εδαφών ανάμεσά τους. Το δεύτερο υπήρξε ένας αδυσώπητος αγώνας, διαπλεκόμενων διεκδικήσεων, τριβών και ένοπλων αναμετρήσεων, για την προσάρτηση των εδαφών του γεωγραφικού διαμερίσματος της Μακεδονίας, μεταξύ των γειτονευομένων με αυτό, βαλκανικών κρατών, που υποκινούνταν και ενθαρρύνονταν από τις τότε μεγάλες δυνάμεις, ανάλογα με τα συμφέροντά τους.

Το 1878, με τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και τις αποφάσεις του Συνεδρίου του Βερολίνου, δίπλα στα τρία βαλκανικά κράτη που υπήρχαν (Ελλάδα, Σερβία, Μαυροβούνιο), εμφανίστηκε και ένα τέταρτο, η Βουλγαρία, που τα σύνορά της εκτείνονταν από τον Δούναβη έως το Αιγαίο. Μεταξύ των τεσσάρων αυτών βαλκανικών κρατών, εξακολουθούσε και μετά το 1878 να υπάρχει μια οθωμανική ζώνη, η οποία άρχιζε από την Κωνσταντινούπολη και εκτεινόταν μέχρι την Πρέβεζα και το Δυρράχιο και χώριζε τα νεοσύστατα βαλκανικά κράτη.

Κοινή, λοιπόν, επιδίωξη και των τεσσάρων βαλκανικών κρατών ήταν η απελευθέρωση των αλύτρωτων ομοεθνών τους, που ζούσαν σ' αυτήν τη ζώνη, και η προσάρτηση αυτών των οθωμανικών εδαφών. Καθένα από αυτά τα κράτη έβλεπε με διαφορετικά κριτήρια τη σύνθεση του πληθυσμού της περιοχής: Οι Ελληνες έβλεπαν κυρίως Ελληνες, οι Βούλγαροι Βούλγαρους και οι Σέρβοι Σέρβους. Για τη δικαιολόγηση των διεκδικήσεών τους, καθένα από τα βαλκανικά κράτη χρησιμοποιούσε διάφορα επιχειρήματα ή προσχήματα.

Οπως είναι γνωστό, οι Σλάβοι κατέβηκαν στη Νότια Βαλκανική μετά τον 6ο μ.Χ. αιώνα.

Για πολλούς αιώνες οι πληθυσμοί της Μακεδονίας ζούσαν χωρίς σύνορα. Ερχονταν σε επαφή μεταξύ τους, συναλλάσσονταν και ανέπτυσσαν πολύμορφες σχέσεις. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, ένα μέρος του πληθυσμού - κυρίως στην ύπαιθρο - να μιλά τη σλαβική διάλεκτο. Ομως, στον ίδιο γεωγραφικό χώρο υπήρχαν και πληθυσμοί που μιλούσαν την ελληνική, την αλβανική (αρβανίτικη), την εβραϊκή, την αρμένικη, την τουρκική και την κουτσοβλάχικη ή αρουμανική. Υπήρχαν, επίσης, και πληθυσμοί που χρησιμοποιούσαν ένα μεικτό γλωσσικό ιδίωμα - κάτι μεταξύ βουλγαρικής και σερβικής γλώσσας, με πλήθος από αλβανικές, τουρκικές και ελληνικές λέξεις παραφθαρμένες. Ολα αυτά, βέβαια, δεν συνιστούν καμιά χωριστή «μακεδονική» γλώσσα. Είναι, επομένως, αντιιστορικοί και αvτιεπιστημονικοί oι ισχυρισμοί περί ύπαρξης χωριστής και μάλιστα ενιαίας «μακεδονικής» γλώσσας.

Ομως, ούτε η εθνολογική σύνθεση της επίμαχης γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας δεν τεκμηριώνει επιστημονικά τους ισχυρισμούς περί ύπαρξης χωριστής «μακεδονικής» εθνότητας. Τέτοια εθνότητα δεν υπήρξε ποτέ. Υπήρχαν στη Μακεδονία πληθυσμοί ελληνόφωνοι - ελληνικής καταγωγής, Σλαβόφωνοι - σλαβικής καταγωγής (Σέρβοι, Βούλγαροι, Σλάβοι γενικά), Σλαβόφωνοι ελληνικής καταγωγής (γραικομάνοι), Αρβανίτες, Βλάχοι (Ελληνοβλάχοι και Ρουμανοβλάχοι), Τούρκοι, Αρμένηδες και Εβραίοι, αλλά σε καμιά περίπτωση χωριστή «μακεδονική» εθνότητα.

Το «Μακεδονικό ζήτημα» δεν υπήρξε απλά μια εθνικιστική διαμάχη, κυρίως ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, όπως ισχυρίζεται η άρχουσα τάξη της χώρας μας (και όχι μόνο). Προϋπήρχαν της εθνικιστικής διαμάχης, αλλά και τη συνοδεύουν οξύτατα κοινωνικά προβλήματα. Η φεουδαρχική εκμετάλλευση, για παράδειγμα, των χριστιανικών πληθυσμών (Ελλήνων και Σλάβων), όχι μόνο από τους Οθωμανούς, αλλά και από το Πατριαρχείο, ώθησε ένα κομμάτι του πληθυσμού - κυρίως στην ύπαιθρο - στη Βουλγαρική Εξαρχεία, μετά την ανακήρυξή της. Απ' την άλλη μεριά, η μία από τις δύο πολιτικές οργανώσεις των Σλάβων, η IMRO (Σεντραλιστές) - επηρεασμένοι από τους Ιταλούς Καρμπονάρους - πρόβαλε όχι μόνο αντιοθωμανικά, αλλά και αντιφεουδαρχικά συνθήματα (όπως η διανομή της γης) και επηρέαζε σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού, ενώ η επίσημη Ελλάδα και η άρχουσα τάξη (τόσο της Ελλάδας όσο και της Βουλγαρίας) έβλεπε με εχθρικό μάτι τέτοια συνθήματα.

Επομένως, η κοινωνικοπολιτική διάσταση του «Μακεδονικού ζητήματος» είναι εξίσου σημαντική, για να μην πούμε σημαντικότερη, από την εθνική, κάτι που η επίσημη Ιστορία διαστρεβλώνει κατάφωρα.

Οπως είναι γνωστό, ο Α' Βαλκανικός Πόλεμος (1912) είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση των υπόδουλων πληθυσμών των περιοχών της Ηπείρου, Μακεδονίας και Δυτ. Θράκης (καθώς και άλλων βαλκανικών περιοχών) από την οθωμανική σκλαβιά. Ομως, ως αποτέλεσμα των κυρίαρχων τάξεων της Βαλκανικής και της υποδαύλισης της εθνικής εχθρότητας και του σωβινισμού από τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις της εποχής, το 1913 ξέσπασε ανάμεσα στα βαλκανικά κράτη ο Β' Βαλκανικός Πόλεμος, με τη λήξη του οποίου (Συνθήκη του Βουκουρεστίου) καθορίστηκαν τελεσίδικα τα σύνορα των βαλκανικών χωρών.

Από το γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας, η Ελλάδα πήρε το 51,57%, η Σερβία το 38,32% και η Βουλγαρία το 10,11%. Ας σημειωθεί ότι η νότια περιοχή, που περιήλθε στην Ελλάδα, ταυτιζόταν περίπου με τα όρια: Της λεγόμενης «ιστορικής» Μακεδονίας των κλασικών χρόνων, με μόνη διαφορά ότι μια μικρή λωρίδα παρέμεινε στη σερβική και βουλγαρική περιοχή.

Από τη διανομή, όμως, αυτή των μακεδονικών εδαφών, τα ζητήματα των εθνοτήτων και μειονοτήτων περιπλέχθηκαν, γιατί έξω από τα ελληνικά σύνορα έμειναν ελληνικοί και ελληνόφωνοι πληθυσμοί (π.χ. Μοναστήρι), ενώ, μέσα σ' αυτά, παρέμεναν αρκετοί Σέρβοι, Βούλγαροι και Σλαβόφωνοι γενικά (π.χ. Δυτ. Μακεδονία). Αντίστοιχα συνέβη και μεταξύ Σερβίας και Βουλγαρίας.

Κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά από αυτόν, πραγματοποιήθηκαν μια σειρά ανταλλαγές πληθυσμών μεταξύ των βαλκανικών χωρών, που επέφεραν ριζική αλλαγή στη σύνθεση του πληθυσμού της περιοχής. Ιδιαίτερα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η εθνολογική σύνθεση του ελληνικού χώρου της Μακεδονίας και της Θράκης άλλαξε ριζικά. Επομένως, η θέση του ΚΚΕ για «ενιαία και ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη» (στο πλαίσιο της Βαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας) ήταν λαθεμένη, αφού δεν ανταποκρινόταν πια στην πραγματικότητα (όπως λαθεμένη ήταν και η θέση της 5ης Ολομέλειας του 1949). Η θέση αυτή ανακλήθηκε το 1935.

Την περίοδο του Μεσοπολέμου, οι εξελίξεις στην ελληνική πολιτική ζωή και ειδικότερα στο μακεδονικό χώρο έδειχναν ότι το παλιό «Μακεδονικό ζήτημα» έτεινε να εκλείψει αντικειμενικά.

Υπήρχαν, ωστόσο, μερικά γεγονότα, που συντελούσαν στη μεγαλοποίηση του ζητήματος και στην αναβολή της οριστικής επίλυσής του.

Συγκεκριμένα:

-- Το Σεπτέμβρη του 1924 υπογράφηκε ελληνο-βουλγαρική συμφωνία (γνωστή ως «Πρωτόκολλο Πολίτη - Κάλφωφ»), που αναγνώριζε ότι όλοι οι Σλαβόφωνοι της Δυτ. Μακεδονίας ήταν βουλγαρικής καταγωγής. Αυτή η συμφωνία, η οποία προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στην Ελλάδα και διαμαρτυρία της κυβέρνησης της Γιουγκοσλαβίας, θα τους έδινε τη δυνατότητα να επικαλούνται δικαιώματα εθνικής μειονότητας, σύμφωνα με τις αρχές της Κοινωνίας των Εθνών.

-- Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου (1936 - 1941) ακολούθησε πολιτική βίαιου εξελληνισμού των Σλαβόφωνων (οι οποίοι δεν είχαν όλοι βουλγαρική ή σερβική συνείδηση, αλλά, πολλοί από αυτούς, ελληνική ή και καμία εθνική συνείδηση, θεωρώντας τον εαυτό τους Σλάβους γενικά). Με αυστηρά διοικητικά μέτρα, απαγόρευσε να μιλούν το γλωσσικό τους ιδίωμα, με εξορίες και άλλες διώξεις, το μόνο που πέτυχε ήταν να σπρώξει ένα κομμάτι τους ψυχικά προς τη Βουλγαρία και ύστερα προς τη Γιουγκοσλαβία και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Οταν άρχισε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, από το παλιό «Μακεδονικό ζήτημα» δεν υπήρχε άλλο ίχνος, παρά οι 80.000 - 100.000 Σλαβόφωνοι της Δυτ. Μακεδονίας, οι οποίοι, όπως προαναφέραμε, δεν ήταν κατ' ανάγκη Σέρβοι ή Βούλγαροι, αλλά ήταν δυσαρεστημένοι από την ελληνική πολιτική της περιόδου 1936 - 1941.

Οταν οι Βούλγαροι φασίστες, σύμμαχοι του Αξονα, μπήκαν σαν κατακτητές στην ελληνική και σερβική Μακεδονία, προσπάθησαν να αξιοποιήσουν τους Σλαβόφωνους και, με ποικίλες μεθόδους, να επιφέρουν πληθυσμιακή αλλοίωση. Οταν, όμως, από το 1943 διαφάνηκε ότι ο πόλεμος θα λήξει με ήττα του Αξονα, αλλά και χάρη στην πατριωτική και διεθνιστική δράση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ - ΕΛΑΣ (που αναγνώρισε την ιδιαιτερότητα αυτού του κομματιού του πληθυσμού), οι Σλαβόφωνοι άρχισαν να απεγκλωβίζονται από την επιρροή των Βουλγάρων και να προσχωρούν στις αντιστασιακές οργανώσεις του ΕΑΜ.

Το καλοκαίρι του 1944, επειδή κάποια τάγματα Σλαβόφωνων που υπάγονταν στον ΕΛΑΣ δεν υπάκουαν σ' αυτόν, αλλά στους Γιουγκοσλάβους του Τίτο, ο ΕΛΑΣ αναγκάστηκε να τα απομακρύνει προς το γιουγκοσλαβικό έδαφος. Πολλοί από αυτούς, το 1945 (μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας), ξαναγύρισαν και εντάχθηκαν στις γραμμές του ΔΣΕ.

Το Γενάρη του 1949, η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, με εισήγηση του Ζαχαριάδη, για λόγους τακτικής, επανέρχεται στην παλιά θέση για «ενιαία και ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη». Η θέση αυτή ήταν λαθεμένη, αφού δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα, και αποσύρθηκε λίγους μήνες αργότερα.

Με τη λήξη του εμφυλίου, ένα σημαντικό κομμάτι από τους Σλαβόφωνους έφυγε, σαν πολιτικοί πρόσφυγες, στις σοσιαλιστικές χώρες, ενώ ένα άλλο, ως αποτέλεσμα των διώξεων, αλλά και για οικονομικούς λόγους, έφυγε, σαν μετανάστες, στη Δυτ. Ευρώπη και ιδιαίτερα στον Καναδά και την Αυστραλία.

Το «Μακεδονικό ζήτημα», ως ζήτημα τριβών και διεκδικήσεων ανάμεσα στις γειτονικές χώρες, έπαψε να υπάρχει αντικειμενικά.

Στη Γιουγκοσλαβία, ωστόσο, μετά τη ρήξη του Τίτο με τη Σοβιετική Ενωση, διαμορφωνόταν ήδη μια εσωτερική πολιτική, που επρόκειτο να περιπλέξει τις ελληνο-βουλγαρο-γιουγκοσλαβικές σχέσεις τις επόμενες δεκαετίες. Οι Γιουγκοσλάβοι προωθούσαν την ιδέα να χαρακτηρίσουν τους κατοίκους του γεωγραφικού χώρου της Μακεδονίας χωριστή «μακεδονική» εθνότητα (οι οποίοι ζούσαν όχι μόνο στο γιουγκοσλαβικό κομμάτι της Μακεδονίας, αλλά και στο ελληνικό και στο βουλγαρικό), που θα είχε το δικαίωμα να διεκδικήσει στο μέλλον ανεξάρτητη εθνική υπόσταση. Από εκείνη τη στιγμή άρχισε μια προσπάθεια αναδρομικής ερμηνείας όλης της ιστορίας του Μακεδονικού χώρου, για να θεμελιωθεί η θεωρία της χωριστής «μακεδονικής» εθνότητας, με χωριστή γλώσσα, καταγωγή και ιστορία. Ουσιαστικά πρόκειται για συστηματική πλαστογράφηση της Ιστορίας, που μεταφέρθηκε και σε χώρες υποδοχής μεταναστών (ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία).

Την πολιτική του Τίτο την ανέχτηκαν οι μετεμφυλιακές ελληνικές κυβερνήσεις και την υπέθαλψαν οι ιμπεριαλιστές, γιατί, μετά τη σύγκρουσή του με τη Σοβιετική Ενωση, μια τέτοια πολιτική εξυπηρετούσε τα σχέδιά τους για τη δημιουργία προβλημάτων στην περιοχή.

Πάντως, παρά τα όποια προβλήματα που υπήρχαν, χωρίς την ιμπεριαλιστική επέμβαση στην περιοχή και το διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας, δεν ήταν δυνατόν από μόνα τους να αναβιώσουν το παλιό «Μακεδονικό ζήτημα», το οποίο ως ζήτημα εδαφικών διεκδικήσεων έπαψε να υπάρχει.
Πώς εκφράζεται το πρόβλημα σήμερα

Κυρίως χάρη στη φιλειρηνική πολιτική των σοσιαλιστικών χωρών και στην αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων σε παγκόσμιο επίπεδο, οι διαβαλκανικές σχέσεις, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (και ιδιαίτερα μετά την υπογραφή της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι), πέρασαν μια μακρόχρονη περίοδο συνεχούς βελτίωσης. Αναπτύχθηκαν σχέσεις φιλίας και συνεργασίας ανάμεσα στις βαλκανικές χώρες, με εξαίρεση την Τουρκία. Αποκορύφωμα αυτής της ανάπτυξης σχέσεων φιλίας και συνεργασίας υπήρξε η διαβαλκανική Διάσκεψη Κορυφής στο Βελιγράδι, το 1988.

Σε αυτό το πλαίσιο, το παλιό «Μακεδονικό ζήτημα» είχε αντικειμενικά εκλείψει. Για πάνω από 40 χρόνια οι γειτονικοί λαοί έζησαν μεταξύ τους ειρηνικά και ανέπτυξαν σχέσεις φιλίας και πολύμορφης συνεργασίας.

Υπήρχαν, ωστόσο, μερικά ζητήματα που σκίαζαν αυτές τις σχέσεις και που αποτέλεσαν την αντικειμενική βάση για την αναβίωση, μ' έναν τρόπο - ύστερα από το διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας - του λεγόμενου «Μακεδονικού ζητήματος».

Τέτοια ζητήματα ήταν:

-- Η πολιτική των διακρίσεων και των διώξεων που ακολούθησε η άρχουσα τάξη της Ελλάδας μετά τον εμφύλιο απέναντι στους Σλαβόφωνους, ιδιαίτερα τις δεκαετίες του '50 και του '60. Αυτή η πολιτική δεν βοηθούσε σημαντικό κομμάτι από τους Σλαβόφωνους να νιώσουν ισότιμοι πολίτες με τον υπόλοιπο πληθυσμό.

-- Το πρόβλημα των πολιτικών προσφύγων, οι οποίοι, ως «μη Ελληνες το γένος» (σύμφωνα με τις σχετικές Υπουργικές Αποφάσεις), δεν είχαν το δικαίωμα και δεν έχουν ακόμα, όχι μόνο του επαναπατρισμού, αλλά και των απλών επισκέψεων.

-- Η οικονομική καθυστέρηση της περιοχής (Ν. Φλώρινας και Καστοριάς, βόρειο τμήμα του Ν. Πέλλας, συνολικά η Δυτ. Μακεδονία), η οποία κατά κύριο λόγο οφειλόταν στη μετεμφυλιακή πολιτική της μισαλλοδοξίας και ενίσχυε το αίσθημα του πολίτη β' κατηγορίας σ' αυτές τις περιοχές.

-- Η ίδια η πολιτική της Γιουγκοσλαβίας και ιδιαίτερα της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτη από το Βελιγράδι, κυρίως μετά το 1985), που συνέχιζε να κάνει λόγο για «μακεδονική» εθνότητα και για καταπιεσμένες μειονότητες στην ελληνική και βουλγαρική Μακεδονία.

-- Η αξιοποίηση και υπόθαλψη του προβλήματος από τους Αμερικανούς ιμπεριαλιστές, ιδιαίτερα στις κοινότητες των μεταναστών.

Με την ανατροπή των σοσιαλιστικών καθεστώτων, άνοιξε ο δρόμος για την ανοιχτή ιμπεριαλιστική επέμβαση στα Βαλκάνια και την επιβολή της «Νέας Τάξης». Τα μέσα αυτής της επέμβασης ήταν πολύμορφα: Από την πολιτική του «διαίρει και βασίλευε» μέχρι την ανοιχτή στρατιωτική επέμβαση. Ενα από τα βασικά ήταν η αξιοποίηση και υπόθαλψη των (υπαρκτών και ανύπαρκτων) μειονοτικών ζητημάτων και η καλλιέργεια του εθνικισμού.

Ο διαμελισμός της Γιουγκοσλαβίας ήταν, πριν απ' όλα, αποτέλεσμα αυτής της επέμβασης. Υπήρχαν υπαρκτά προβλήματα στις σχέσεις των πρώην Γιουγκοσλαβικών Δημοκρατιών (αποτέλεσμα, σε μεγάλο βαθμό, της στρεβλής ανάπτυξης του σοσιαλισμού), αλλά, δίχως την ιμπεριαλιστική επέμβαση, δεν θα διαλυόταν η Γιουγκοσλαβία.

Οι ευθύνες των ελληνικών κυβερνήσεων (τόσο της ΝΔ όσο και του ΠΑΣΟΚ), αλλά και των άλλων πολιτικών δυνάμεων, πλην ΚΚΕ, είναι τεράστιες, μιας και συνταυτίστηκαν με την πολιτική του ιμπεριαλισμού.

Ο διαμελισμός της Γιουγκοσλαβίας αναζωπύρωσε, μ' έναν τρόπο, το «Μακεδονικό ζήτημα», κυρίως σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της χώρας μας με την ΠΓΔΜ, την έξαρση του εθνικισμού, αλλά και προβλήματα που δημιουργήθηκαν στην περιοχή μας.

Οταν δημιουργήθηκε το νεοσύστατο κράτος της ΠΓΔΜ, οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας μας, πλην ΚΚΕ, αλλά και διάφοροι άλλοι κύκλοι (Εκκλησία, πανεπιστημιακοί, ΜΜΕ κ.ά.) καλλιέργησαν έναν άκρως επικίνδυνο εθνικισμό, πρόβαλαν εδαφικές διεκδικήσεις και προχώρησαν στην αδιέξοδη πολιτική της ονοματολογίας, πολιτική που όξυνε ακόμα περισσότερο τα προβλήματα που υπήρχαν.

Απ' την άλλη μεριά, η κυβέρνηση των Σκοπίων και διάφοροι εθνικιστικοί κύκλοι στην ΠΓΔΜ, έχοντας την υποστήριξη των ιμπεριαλιστών, πρόβαλαν έντονα το ζήτημα της αναγνώρισης «μακεδονικής» εθνότητας (και αντίστοιχα αλύτρωτης «μακεδονικής» εθνικής μειονότητας στο έδαφος της ελληνικής Μακεδονίας), εδαφικών διεκδικήσεων κ.ά.

Σε αυτό το πλαίσιο, ένα (μικρό σχετικά) κομμάτι των Σλαβόφωνων της περιοχής μας πρόβαλε το αίτημα της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των «ντόπιων Μακεδόνων» και της αναγνώρισης «μακεδονικής» εθνικής μειονότητας. Δειλά στην αρχή, πιο έντονα στη συνέχεια.

Η κίνηση αυτή, σε μεγάλο βαθμό τροφοδοτούμενη από την έξαρση του εθνικισμού και με την καθοδήγηση ξένων κέντρων, έγινε προσπάθεια να βρει πολιτική έκφραση. Ετσι, δημιουργήθηκε η οργάνωση «ΜΑΚIΒΕ - Ουράνιο Τόξο», η οποία κατέβηκε αυτόνομα στις τελευταίες βουλευτικές (ανεξάρτητος υποψήφιος), ευρωβουλευτικές και νομαρχιακές εκλογές του 1994 (ψηφοδέλτιο). Η εκλογική της επιρροή είναι μικρή (5,38% στις ευρωεκλογές, 3,30% στις νομαρχιακές) και, πάντως, μικρότερη απ' ό,τι και οι ίδιοι υπολόγιζαν. Το επικίνδυνο, όμως, δεν είναι αυτό. Το επικίνδυνο είναι ότι η κίνηση αυτή εξυπηρετεί αντικειμενικά τα αποσταθεροποιητικά σχέδια των ιμπεριαλιστών στην περιοχή, οι οποίοι την κατευθύνουν και την ενισχύουν πολύμορφα (οικονομικά και πολιτικά). Οι περισσότεροι από αυτούς που ακολουθούν την κίνηση αυτή είναι άτομα καταπιεσμένα και παρασυρμένα. Ομως, τα ηγετικά της στελέχη, πολλά με ύποπτο πολιτικό παρελθόν, παίζουν ρόλο ύποπτο, δεν κρύβουν τις διασυνδέσεις τους με τους Αμερικανούς και κινούνται σε θέσεις εθνικιστικές και αντικομμουνιστικές.

Οπως και να 'χει, γίνεται μια συστηματική προσπάθεια να διαμορφωθεί σ' ένα τμήμα των Σλαβόφωνων «μακεδονική» εθνική συνείδηση και να αναβιώσει το παλιό «Μακεδονικό ζήτημα». Απ' την άλλη μεριά, οι ελληνικές κυβερνήσεις με την αδιέξοδη πολιτική τους, με την καλλιέργεια του εθνικισμού και την ταυτόχρονη υπόκλισή τους στα κελεύσματα της EE και των ΗΠΑ, με το να μην επιλύονται υπαρκτά προβλήματα, με το εμπάργκο κ.λπ., δεν βοηθούν στην επίλυση του προβλήματος. Αντίθετα, το συντηρούν και το οξύνουν.


Οι θέσεις του ΚΚΕ


Το ΚΚΕ, από την πρώτη στιγμή, κατήγγειλε την ιμπεριαλιστική επέμβαση στα Βαλκάνια και αποκάλυψε το ρόλο του ιμπεριαλισμού (τόσο της EE όσο και των ΗΠΑ) στο διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας. Αντιτάχθηκε στην αδιέξοδη πολιτική της ονοματολογίας και στο κύμα εθνικισμού και πατριδοκαπηλείας που καλλιεργούσαν οι αντιδραστικές πολιτικές δυνάμεις. Κάλεσε την κυβέρνηση να προβάλει αντιστάσεις στους διεθνείς οργανισμούς όπου συμμετέχει η Ελλάδα και να αναλάβει φιλειρηνικές πρωτοβουλίες στην περιοχή. Τόνισε την ανάγκη της ανάπτυξης ενός πολύμορφου φιλειρηνικού κινήματος μέσα στο λαό, του μόνου ικανού για να βάλει φρένο στον εθνικισμό και στα σχέδια του ιμπεριαλισμού.

Σχετικά με τις σχέσεις της χώρας μας με την ΠΓΔΜ: Για μας το κύριο δεν είναι το όνομα. Για μας το κύριο ζήτημα είναι η ύπαρξη εγγυήσεων, σε ό,τι αφορά το απαραβίαστο και την ασφάλεια των συνόρων, καθώς και τη μη ύπαρξη εδαφικών, μειονοτικών και άλλων διεκδικήσεων από καμιά πλευρά. Η οικοδόμηση μέτρων εμπιστοσύνης, ώστε οι γειτονικοί λαοί να ζήσουν ειρηνικά και ν' αναπτύξουν σχέσεις φιλίας και συνεργασίας, Είμαστε αντίθετοι στο εμπάργκο κατά του γειτονικού κράτους και, από την πρώτη στιγμή, προτείναμε απευθείας συνομιλίες, χωρίς τη διαμεσολάβηση των ιμπεριαλιστών.

Σχετικά με το ζήτημα των μειονοτήτων, γενικά:

Πιστεύουμε ότι πρέπει να αποτελούν γέφυρα φιλίας ανάμεσα στους λαούς και όχι να αξιοποιούνται για τη δημιουργία τριβών και διεκδικήσεων. Είμαστε αντίθετοι σε κάθε μορφή εθνικής, θρησκευτικής, φυλετικής, γλωσσικής, κοινωνικής και άλλης καταπίεσης και απαιτούμε πλήρη σεβασμό των δικαιωμάτων τους.

Σχετικά με το πρόβλημα που υπάρχει στην περιοχή μας. Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: Υπάρχουν Σλαβόφωνοι. Υπάρχει πληθυσμός σλαβικής καταγωγής. Ολοι είναι Ελληνες πολίτες και πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα. Είμαστε αντίθετοι σε κάθε μορφής διάκριση σε βάρος τους και την αντιπαλεύουμε όπου και στο βαθμό που υπάρχει. Υποστηρίζουμε τον ελεύθερο επαναπατρισμό των πολιτικών προσφύγων που στερούνται αυτό το δικαίωμα «λόγω γένους». Υποστηρίζουμε την κατάργηση του εμπάργκο, το άνοιγμα των συνόρων και την ανάπτυξη σχέσεων φιλίας και ισότιμης συνεργασίας με τους γείτονές μας. Υποστηρίζουμε, γενικότερα, την οικονομική, την κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής.

Δεν είναι σωστό όμως να δεχτούμε την ύπαρξη «μακεδονικής» εθνικής μειονότητας, για τους εξής λόγους:

Σύμφωνα με τη μαρξιστική αντίληψη «Εθνος είναι ιστορικά διαμορφωμένη σταθερή κοινότητα ανθρώπων, που εμφανίστηκε πάνω στη βάση της κοινότητας της γλώσσας, του εδάφους, της οικονομικής ζωής και της ψυχοσύνθεσης που εκδηλώνεται στην κοινότητα του πολιτισμού». Με βάση αυτήν την αντίληψη, δεν υπάρχει μακεδονικό έθνος (και αντίστοιχα ύπαρξη μακεδονικής εθνικής μειονότητας, ως κομμάτι αυτού του έθνους που έμεινε έξω από τα σύνορά του). Στο γεωγραφικό έδαφος της Μακεδονίας διασταυρώθηκαν πάρα πολλοί λαοί, γλώσσες και πολιτισμοί, που, για πολλούς αιώνες, έζησαν δίχως σύνορα και ανέπτυξαν μεταξύ τους πολύμορφες σχέσεις. Μετά την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού, η γεωγραφική Μακεδονία χωρίστηκε στα τρία και κάθε λαός ακολούθησε τον δικό του δρόμο ανάπτυξης. Οι τάσεις αυτές ενισχύθηκαν από τις γενικότερες εξελίξεις των τελευταίων 80 χρόνων. Μάλιστα, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι λαοί έζησαν και σε διαφορετικό κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Επομένως, είναι αντιεπιστημονικοί οι ισχυρισμοί για ύπαρξη «μακεδονικού» έθνους και, μάλιστα, από αρχαιοτάτων χρόνων. Το έθνος δεν δημιουργείται ούτε στο δουλοκτητικό σύστημα, ούτε στη φεουδαρχία. Είναι προϊόν κυρίως των καπιταλιστικών σχέσεων. Αλλά ούτε και όλοι οι Σλαβόφωνοι έχουν ταυτόσημη εθνική συνείδηση. Η γλώσσα, από μόνη της, δεν προσδιορίζει το έθνος, αν λείπουν και τα άλλα στοιχεία που προαναφέραμε (και, πριν απ' όλα, η κοινωνικοοικονομική βάση).

Η αλήθεια είναι ότι γίνεται μια συνειδητή προσπάθεια να διαμορφωθεί σ' ένα τμήμα των Σλαβόφωνων «μακεδονική» εθνική συνείδηση. Είναι μια προσπάθεια που συνειδητά επιδιώκει να δημιουργήσει προβλήματα, στο πλαίσιο της πολιτικής του «διαίρει και βασίλευε». Τελευταία, μάλιστα, λανσάρεται, από κύκλους των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ενωσης και με τα ψηφίσματα της ΔΑΣΕ η ιδέα του «αυτοπροσδιορισμού». Ομως υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια που προσδιορίζουν σε ποιο έθνος ή σε ποια πληθυσμιακή ομάδα ανήκει κάποιος. Εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Ενωση, οι ιμπεριαλιστές γενικότερα επιδιώκουν, απ' τη μια μεριά, τη δημιουργία μικρών και αδύναμων κρατών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (και όχι μόνο), πραγματικών δορυφόρων τους, και, από την άλλη, την ενίσχυση των φυγόκεντρων τάσεων στο εσωτερικό των χωρών - μελών, προκειμένου να εξυπηρετηθεί ο στόχος για αποδυνάμωση των εθνικών κρατών που παραδοσιακά υπήρχαν, για να προχωρήσει η πολιτική ενοποίηση της EE, με τη δημιουργία ενός αυταρχικού ομοσπονδιακού υπερκράτους, υπό την απόλυτη κυριαρχία του μεγάλου κεφαλαίου και των πολυεθνικών.

Ενας ακόμη λόγος που υποστηρίζουμε κάτι τέτοιο είναι και το γεγονός ότι τυχόν αναγνώριση «μακεδονικής» εθνικής μειονότητας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, θα αποτελέσει, έτσι κι αλλιώς, το πρώτο βήμα για την αμφισβήτηση των συνόρων και του εδαφικού status στην περιοχή (κάτι, άλλωστε, που ορισμένοι το λένε ανοιχτά).

---
*